Postpress to etap wykończeniowy produkcji poligraficznej, w którym wydrukowane arkusze są cięte, składane, klejone, oprawiane lub uszlachetniane. To właśnie na tym etapie powstaje finalny produkt, taki jak książka, ulotka, wizytówka, katalog czy opakowanie. Postpress obejmuje zarówno obróbkę mechaniczną, jak i procesy uszlachetniania powierzchni.
Cięcie wykonywane jest na gilotynach lub trymerach i pozwala nadać produktowi właściwy format. Falcowanie to składanie arkuszy według określonego schematu, np. na pół, w „Z”, w „C” lub wielokrotnie. Prawidłowe falcowanie wymaga uwzględnienia kierunku włókien papieru, aby uniknąć pękania i falowania.
Bigowanie polega na wykonaniu wgłębienia ułatwiającego zginanie papieru o większej gramaturze, np. okładek, zaproszeń czy kart menu. Perforacja to nacinanie papieru w sposób umożliwiający łatwe odrywanie fragmentów, stosowane w biletach, kuponach i formularzach.
W postpressie wykonuje się różne rodzaje opraw: oprawę zeszytową (zszywki), oprawę klejoną miękką (PUR lub hot-melt), oprawę twardą (szyto-klejoną) oraz spiralę. Wybór oprawy zależy od przeznaczenia produktu, liczby stron, trwałości oraz budżetu. Każdy rodzaj oprawy wymaga odpowiedniego przygotowania bloków i okładek.
Uszlachetnianie to proces nadawania wydrukom dodatkowych właściwości estetycznych lub ochronnych. Obejmuje foliowanie (mat, błysk, soft-touch), lakierowanie UV, lakierowanie wybiórcze, hot-stamping (złocenie), tłoczenie oraz laminowanie. Uszlachetnienia zwiększają trwałość produktu i podnoszą jego atrakcyjność wizualną.
Sztancowanie to wycinanie niestandardowych kształtów za pomocą wykrojników, stosowane głównie w produkcji opakowań, teczek, etykiet i materiałów reklamowych. Wykrojnik to metalowa forma tnąca umieszczona w płycie, która pozwala uzyskać precyzyjne kształty i linie zgięć.
Na etapie postpressu kontroluje się dokładność cięcia, poprawność falcowania, jakość klejenia, równość grzbietu, zgodność oprawy oraz precyzję uszlachetnień. Błędy postpressowe mogą zniszczyć nawet idealny druk, dlatego etap ten wymaga dużej precyzji i doświadczenia.
Postpress jest kluczowy, ponieważ to tutaj powstaje finalny produkt. Uczeń powinien znać rodzaje opraw, techniki uszlachetniania, zasady falcowania, bigowania i sztancowania oraz rozumieć, jak obróbka introligatorska wpływa na jakość i trwałość wyrobu poligraficznego.