Podczas przygotowywania materiałów do egzaminu zawodowego Technik Reklamy (kwalifikacje PGF.07 / PGF.08), jednym z absolutnych fundamentów jest prawidłowe zarządzanie przestrzenią barwną. O ile w projektach cyfrowych na ekrany monitorów rządzi addytywny model RGB (Red, Green, Blue), o tyle w świecie fizycznych materiałów reklamowych standardem jest subtraktywny model CMYK.
Czym dokładnie jest ta czwórkolorowa triada, jak fizycznie powstaje obraz na papierze i dlaczego czarny kolor kryje się za literą „K”? Przyjrzyjmy się temu z bliska.
CMYK to zestaw czterech podstawowych kolorów farb procesowych (triadowych), z których poprzez mieszanie rastrowe uzyskuje się pełną paletę barw w druku offsetowym, cyfrowym czy fleksograficznym. Skrót ten oznacza:
Działanie tego modelu opiera się na syntezie subtraktywnej. Warstwa farby drukarskiej nałożona na biały papier działa jak filtr. Pochłania (subtrahuje) wybrane długości fal świetlnych, a oko ludzkie rejestruje jedynie to światło, które zdołało się odbić od podłoża.
Jedno z najczęstszych pytań na testach teoretycznych CKE dotyczy oznaczenia ostatniej składowej. Choć logicznym skrótem od angielskiego słowa Black byłoby „B”, w poligrafii takie oznaczenie wprowadziłoby ogromny chaos.
Wprowadzenie litery K ma trzy kluczowe uzasadnienia:
Warto pamiętać, że historycznie pierwsze farby konturowe wcale nie były idealnie czarne. Ze względu na ograniczenia technologiczne i używanie naturalnych pigmentów, na początku XX wieku przypominały one raczej bardzo ciemny brąz lub sepię. Dopiero standaryzacja syntezy barwnej oraz produkcja syntetycznej sadzy gazowej pozwoliły na uzyskanie neutralnej czerni.
Teoretycznie, łącząc ze sobą 100% cyjanu, 100% magenty i 100% żółtego, powinniśmy otrzymać czerń. W rzeczywistości fizyczne pigmenty nie są doskonałe – zmieszanie samej triady CMY daje w rezultacie brudny, ciemnobrązowy odcień.
Wprowadzenie niezależnego, czwartego kanału K rozwiązuje fundamentalne problemy technologiczne:
W przygotowaniu plików do druku (DTP) panuje żelazna zasada dotycząca stosowania czerni w zależności od elementu graficznego:
Kiedy kładziesz czarny tekst na kolorowe tło (np. magentową aplę), program graficzny może zachować się na dwa sposoby:
Problem pasowania maszyn pojawia się również wtedy, gdy stykają się ze sobą dwa różne kolory o podobnej gęstości (np. żółty napis na granatowym tle), gdzie nie możemy zastosować zwykłego nadruku, bo kolory by się brzydko wymieszały. Rozwiązaniem są zalewki (trapping).
Zalewkowanie polega na celowym, minimalnym powiększeniu (pogrubieniu) jaśniejszego elementu tak, aby wszedł on pod element ciemniejszy:
Dzięki temu minimalnemu nałożeniu się na siebie krawędzi kolorów (zazwyczaj o szerokości ok. 0.25 pt), luzy mechaniczne na maszynie drukarskiej nie spowodują powstania białych, papierowych szpar między obiektami.
Ilość farby w danym miejscu musi być ściśle kontrolowana. Parametr TAC (Total Area Coverage) lub TIL (Total Ink Limit) określa maksymalną sumę procentową wszystkich czterech składowych CMYK w jednym punkcie projektu.
Teoretyczne nałożenie wszystkich farb na maksa dałoby 400% (100% C + 100% M + 100% Y + 100% K). W praktyce doprowadzenie takiego pliku do produkcji skończyłoby się katastrofą: papier pofalowałby się od wilgoci, detale uległyby zalaniu, a mokra farba odbijałaby się na kolejnych arkuszach w stosie.